Nie pamiętam wszystkich win, które piłem w życiu. Nie pamiętam wielu etykiet, wielu roczników, wielu producentów. Pamięć człowieka jest wybiórcza i z biegiem lat staje się coraz bardziej podobna do starej piwnicy, w której część butelek dawno straciła swoje oznaczenia. Są jednak smaki, które pozostają. Nie dlatego, że były doskonałe, lecz dlatego, że zostały związane z chwilą, której nie można już odzyskać. Dla wielu mieszkańców Wenecji Euganejskiej takim smakiem jest Clinto. Dla mnie również.
Pięćdziesiąt lat temu, na wzgórzach Asolo, w świecie wydającym się nieskończenie większym niż obecnie, miałem przyjemność spróbować prawdziwego Clinto. Nie pamiętam już dokładnie dnia, pogody ani nawet okoliczności. Pamiętam natomiast aromat. Był niepodobny do wszystkiego, co znałem wcześniej. Nie przypominał wielkich win francuskich ani eleganckich włoskich klasyków. Pachniał poziomkami, dzikimi owocami, latem i czymś jeszcze, czego nigdy nie udało mi się później odnaleźć. Może dlatego, że szukałem już nie samego wina, ale własnej młodości.
Wino z innego świata
Clinto nigdy nie należało do win, które zachwycały ekspertów. Powstało z amerykańskich odmian winorośli sprowadzonych do Europy po katastrofie filoksery. Było odporne, obficie plonowało i nie wymagało takiej troski jak szlachetne odmiany europejskie. Właśnie dlatego pokochali je drobni rolnicy.
W wielu gospodarstwach Veneto, Friuli i części Trentino rosło niemal samo. Dawało ciemne, intensywnie pachnące wino o charakterystycznym aromacie poziomek, leśnych owoców i winogron, którego nie sposób pomylić z żadnym innym. Dla jednych było prymitywne. Dla innych było autentyczne. W końcu przyszły przepisy, regulacje, normy i zakazy. Świat nowoczesnej enologii zaczął coraz bardziej oddalać się od świata wiejskich piwnic i domowych beczek. Clinto zniknęło z oficjalnego obiegu, pozostawiając po sobie przede wszystkim wspomnienia. A wspomnienia, jak wiadomo, bywają bardziej trwałe niż butelki.
Sklep w Padwie
Od lat słyszę legendę. Ktoś zawsze zna kogoś, kto zna kogoś, kto w Padwie zna sklep, gdzie można jeszcze kupić prawdziwe Clinto. Ta opowieść wraca regularnie niczym stary refren. Przy kieliszku pojawia się znajomy Włoch i mówi półgłosem: „Podobno jeszcze mają”. Potem pojawia się drugi. „Mój kuzyn kupował”. Potem trzeci. „Znam miejsce, ale nie pamiętam adresu”.
Nigdy jednak nie pojawiają się fotografie, paragony ani pewność. Z czasem człowiek zaczyna podejrzewać, że ten sklep istnieje głównie po to, aby podtrzymywać nadzieję. Jest jak święty Graal lokalnej enologii. Wszyscy o nim słyszeli, nikt go nie widział. A może właśnie tak powinno być.
Tęsknota nie dotyczy wina
Po wielu latach człowiek odkrywa rzecz nieprzyjemną. Tęsknota bardzo rzadko dotyczy przedmiotu, za którym pozornie tęsknimy. Nie tęsknimy za ulicą, lecz za sobą spacerującym po tej ulicy. Nie tęsknimy za domem, lecz za człowiekiem, którym byliśmy, gdy tam mieszkaliśmy. Nie tęsknimy za piosenką, lecz za czasem, kiedy słuchaliśmy jej po raz pierwszy.
Tak samo jest z Clinto. Możliwe, że gdybym dzisiaj otworzył butelkę identyczną jak ta sprzed pół wieku, doznałbym rozczarowania. Być może wino okazałoby się zbyt proste, zbyt rustykalne, zbyt kwaśne. Być może doświadczenie zdobyte przez tysiące degustacji odebrałoby mu część dawnej magii. Ale nie o to chodzi. To nie smak został utracony. To czas został utracony.
Asolo, którego już nie ma
Wzgórza Asolo nadal istnieją. Nadal świeci tam słońce. Nadal rosną winorośle. Nadal można usiąść przy stole i patrzeć na falujący krajobraz Veneto. A jednak miejsce, które odwiedzamy po pięćdziesięciu latach, nigdy nie jest tym samym miejscem. Zmieniają się domy. Zmieniają się ludzie. Zmienia się język. Zmieniamy się my sami.
Relacje, które tworzyły dawny świat, dawno już się rozproszyły. Pozostała jedynie konfiguracja wspomnień. To ona sprawia, że pewien zapach, pewien kieliszek i pewna nazwa potrafią nagle otworzyć drzwi do rzeczywistości istniejącej już wyłącznie w pamięci.
Lekcja Clinto
W świecie wielkich win mówi się często o terroir. O glebie, klimacie, ekspozycji stoków, deszczu i słońcu. Clinto przypomina o czymś innym. Najważniejszym składnikiem każdego wina jest czas. Nie czas dojrzewania w beczce. Nie czas spędzony w butelce.
Ludzki czas. Czas naszego życia. To on nadaje znaczenie aromatom. To on zamienia zwykły łyk w doświadczenie. To on sprawia, że pewne wino pozostaje z nami przez pół wieku, podczas gdy znacznie lepsze butelki znikają z pamięci po kilku dniach.
Puenta
Nie wiem, czy w Padwie naprawdę istnieje sklep sprzedający Clinto. Być może istnieje. Być może nie. Coraz mniej mnie to zresztą interesuje. Jeżeli kiedyś jeszcze spotkam prawdziwe Clinto, wypiję je z przyjemnością. Ale nie po to, aby odnaleźć dawny smak.
Smaku szuka się językiem. Młodości szuka się sercem. A tej nie sprzedaje już żaden sklep, nawet w Padwie.
Dodaj komentarz